İran Riyali'nde Tarihi Çöküş: 1 Dolar 1.5 Milyon Riyal Sınırında!

İran’ın ulusal para birimi riyal, tarihinin en derin ekonomik krizlerinden birini yaşıyor. 2026 yılı itibarıyla serbest piyasada 1 ABD Doları yaklaşık 1.500.000 riyal seviyelerine dayanarak tüm zamanların rekorunu kırdı. Son 10 yılda değerinin %98’ini kaybeden riyal, halkın alım gücünü eritirken başkent Tahran başta olmak üzere birçok kentte protestoları tetikledi.

Yıllara Göre Büyük Erime: Riyal Nereden Nereye Geldi?

İran riyalindeki devalüasyon, sadece rakamsal bir düşüş değil, aynı zamanda ülkenin dış politikası ve ambargolarla geçen on yılların bir özeti niteliğinde:

2010: 1 Dolar yaklaşık 10.000 Riyal seviyesindeydi.
2015 (Nükleer Anlaşma Dönemi): Anlaşmanın yarattığı iyimserlikle kur 30.000 bandında dengelenmişti.
2018 (Trump ve Maksimum Baskı): ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle riyal 100.000 sınırını aştı.
2022-2023: Mahsa Amini protestoları ve artan yaptırımlarla kur 500.000 seviyelerine fırladı.
2025-2026: Bölgesel gerilimler ve hiperenflasyon süreciyle riyal 1.250.000 ile 1.500.000 bandına yerleşti.

Krizin Arkasındaki Nedenler: Neden Durdurulamıyor?

Ekonomistler, riyaldeki bu "ölüm sarmalını" üç temel nedene bağlıyor:

Uluslararası Yaptırımlar: Petrol ihracatının kısıtlanması, ülkeye döviz girişini imkansız hale getiriyor.
Yanlış Para Politikaları: Hükümetin bütçe açığını kapatmak için karşılıksız para basması, enflasyonu %40’ın üzerine (bazı kalemlerde %3000 beklentisi) taşıdı.
Bölgesel Gerilimler: Orta Doğu’daki çatışma riskleri, yatırımcıların ve halkın güvenini sarsarak dolara olan talebi zirveye taşıyor.

Hükümetin Hamlesi: Paradan 4 Sıfır Atılıyor

İran Meclisi, ekonomik kaosu yönetebilmek adına riyalden 4 sıfır atılmasını ve yeni birime geçilmesini onayladı. Ancak halk, günlük hayatta çoktan "Tüman" (1 Tüman = 10 Riyal) sistemine geçmiş durumda. Uzmanlar, yapısal reformlar ve yaptırımların kaldırılması gerçekleşmedikçe sıfır atmanın sadece psikolojik bir makyaj olacağı görüşünde.