Türkiye’nin Kutuplardaki 10 Yıllık Yolculuğu ve Stratejik Kazanımları

 

Türkiye, "Beyaz Kıta" Antarktika ve Arktik (Kuzey Kutbu) bölgelerindeki bilimsel varlığında 10. yılını geride bıraktı. 2015 yılında başlayan profesyonel süreç, bugün Türkiye’yi uluslararası arenada "gözlemci" statüsünden "danışman" statüsüne geçmeyi hedefleyen stratejik bir aktör haline getirdi.

1. Serüven Nasıl Başladı?

Türkiye’nin kutup serüveni, 17 Ocak 2015’te bilimsel varlığın temellerinin atılmasıyla başladı. 2017 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (PolReC) koordinesinde düzenlenen ilk ulusal sefer, bu süreci profesyonel bir boyuta taşıdı. Çalışmalar daha sonra Cumhurbaşkanlığı himayesine alınarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) koordinasyonunda bir devlet politikasına dönüştürüldü.

2. Rakamlarla Kutup Seferleri

10 yıl içerisinde Türkiye hem güneyde hem de kuzeyde kesintisiz bir bilimsel varlık gösterdi:

• Antarktika Seferleri: Bugüne kadar 9 ulusal sefer başarıyla tamamlandı, Ocak 2026 itibarıyla 10. seferin hazırlıkları sürüyor.

• Arktik Seferleri: Kuzey Kutbu'na bugüne kadar 5 ulusal bilimsel sefer düzenlendi.

• Bilimsel Çıktı: 200'e yakın Türk bilim insanı kutuplarda görev yaptı; bu süreçte 100'den fazla proje hayata geçirilirken 240'tan fazla bilimsel yayın üretildi.

3. Horseshoe Adası ve Kalıcı Üs Hedefi

Türkiye'nin en somut adımlarından biri, Antarktika’daki Horseshoe Adası’nda kurulan geçici bilim yerleşkesidir. Bu yerleşkenin kalıcı bir bilim üssüne dönüştürülmesi projesi, Türkiye'nin bölgedeki danışman ülke statüsünü perçinleyecek en stratejik hamle olarak görülüyor.

4. Araştırma Alanları

Türk bilim heyeti, kutuplarda sadece iklim değişikliğini değil, çok geniş bir yelpazede araştırmalar yürütüyor:

• Deniz bilimleri ve okyanus haritalama.

• Canlı bilimleri ve biyoçeşitlilik (mikroplastik etkileri, yeni türlerin keşfi).

• Yer bilimleri ve atmosferik gözlemler.

• Yerli ve milli teknolojilerin (insansız hava araçları, sensörler) zorlu koşullarda test edilmesi.

5. Küresel Liderlik ve Gelecek Vizyonu

Prof. Dr. Burcu Özsoy liderliğinde yürütülen bu çalışmalar, Türkiye'nin sadece bilimsel veri toplamasını değil, aynı zamanda dünya kutup siyasetinde karar verici masada yer almasını amaçlıyor. 10. yıl kutlamaları, Türkiye'nin artık kutup araştırmalarında "öğrenen" değil, "bilgi üreten ve yön veren" bir ülke konumuna geldiğini simgeliyor.