Yapay Zekanın Görünmez Bedeli: Bir Sorgu İçin Ne Kadar Su Tüketiliyor?

​1. Veri Merkezleri Neden Su Kullanır?

​Yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan yongalar, standart sunuculardan çok daha fazla enerji tüketir ve bu enerjinin neredeyse tamamı ısıya dönüşür. Bu ısıyı uzaklaştırmak için iki temel yöntem kullanılır:

• ​Evaporatif (Buharlaşmalı) Soğutma: En yaygın yöntemdir. Sıcak hava, suyla ıslatılmış pedlerden geçirilerek soğutulur. Bu süreçte su buharlaşarak atmosfere karışır ve "tüketilmiş" sayılır.
• ​Sıvı Soğutma: Soğutucu sıvılar (genellikle su veya özel yağlar) doğrudan çiplerin üzerinden veya yakınındaki borulardan geçer. Bu sistemler "kapalı döngü" olabilir ancak dışarıdaki ısıyı atmak için yine genellikle su kulelerine ihtiyaç duyarlar.

​2. Su Tüketim Miktarları: Rakamlarla Gerçekler

​Yapay zekanın "su ayak izi" hem doğrudan (soğutma) hem de dolaylı (elektrik üretimi için kullanılan su) olarak hesaplanır.

• ​Sorgu Başına Tüketim: Araştırmalar, ChatGPT gibi bir modelle yapılan 20 ila 50 soruluk basit bir sohbetin, yaklaşık 500 ml (bir şişe) su tüketimine neden olduğunu göstermektedir.
• ​Yıllık Dev Boyutlar: * Google: 2022 yılında yaklaşık 21 milyar litre su tüketti (yıllık artış %20).
  • ​Microsoft: Su tüketimi 2021-2022 arasında %34 artarak yıllık 6,4 milyar litreye ulaştı.
• ​Küresel Tahmin: 2027 yılına kadar yapay zeka kaynaklı su çekiminin yıllık 4,2 ila 6,6 milyar metreküpe ulaşabileceği öngörülüyor. Bu miktar, İngiltere'nin yıllık toplam su tüketiminin yarısına denk geliyor.

​3. Veri Merkezlerinde Su Kullanım Verimliliği (WUE)

​Veri merkezlerinin performansını ölçmek için kullanılan standart bir birim vardır: WUE (Water Usage Effectiveness).

4. Çevresel Riskler ve Gelecek

​Veri merkezlerinin çoğu, enerji maliyetleri nedeniyle "su stresi" altındaki (su kaynaklarının sınırlı olduğu) bölgelerde kurulabiliyor.

• ​İçme Suyu Kaynakları: Birçok merkez, soğutma için belediyelerin sağladığı temiz içme suyunu kullanıyor. Bu da yerel toplulukların su güvenliğini riske atıyor.
• ​Sıcaklık Kirliliği: Soğutma sonrası doğaya geri salınan suyun sıcak olması, yerel ekosistemlerdeki (nehir ve göller) biyoçeşitliliğe zarar verebiliyor.

​Çözüm Arayışları

​Teknoloji devleri bu sorunu çözmek için şu adımları atıyor:

• ​Atık Su Kullanımı: İçme suyu yerine arıtılmış gri su (atık su) kullanımı.
• ​Hava ile Soğutma: Kuzey kutbuna yakın bölgelerde dışarıdaki soğuk havayı kullanma (Free-cooling).
• ​Su Geri Kazanımı: Buharlaşan suyu tekrar yoğunlaştırarak sisteme geri kazandıran teknolojiler.